Chinh phục Hòn Chuông – ngọn tháp Chăm bí ẩn ngàn năm tuổi

Bởi startupvn
Dãy Núi Bà là một quần thể núi hùng vĩ gồm 66 ngọn gần như nằm trọn trong địa phận huyện Phù Cát, tỉnh Tỉnh Bình Định. Tại dãy núi này có một hòn đá rất lớn, sừng sững vượt hẳn những ngọn khác xung quanh. Nó có hình tròn trụ trông xa khá giống quả chuông nên được gọi là Hòn Chuông. Chưa hết, trên đỉnh của nó còn một khối nhỏ hơn như cái núm chuông. Về toàn diện và tổng thể, núi này cao hơn những ngọn núi còn lại nên được người xưa coi là chủ sơn và đặt tên là Phô Chinh Đại Sơn .
Cái núm chuông của ngọn Phô Chinh Đại Sơn này chính là một ngọn tháp Chăm cổ. Nhưng kỳ lạ thay, trong suốt quy trình xâm lược đất Việt hơn 100 năm, không hề có một nhà nghiên cứu người Pháp nào về văn hóa truyền thống Chăm, tháp Chăm đề cập đến nó trong những văn bản, thư tịch .

Chinh phục Hòn Chuông - ngọn tháp Chăm bí ẩn ngàn năm tuổi  - ảnh 1
Vách đá lên Hòn Chuông dựng đứng

ẢNH : NẮNG MÙA XUÂN

Thông tin ít ỏi

Mặc dù toàn bộ những tháp, cụm tháp, bia ký Chăm … tại Tỉnh Bình Định đều đã được những nhà nghiên cứu Pháp tìm hiểu, nghiên cứu và điều tra khá kỹ lưỡng, tổng lực đến mức đặt tên luôn cho tháp ( như tháp Bánh Ít là tháp Bạc, tháp Phú Lốc là tháp Vàng … ). Thậm chí, 1 số ít tượng, phù điêu, linh vật … của nhiều tháp Chăm cũng được họ kỳ công sưu tập rồi tháo dỡ, đóng gói công phu, luân chuyển về tọa lạc tại một số ít kho lưu trữ bảo tàng tận bên Pháp. Nhưng hầu hết những tài liệu, khu công trình điều tra và nghiên cứu về văn hóa truyền thống, khảo cổ, dân tộc bản địa học về người Chăm cũng không có một dòng chữ nào đề cập đến ngôi cổ tháp đã góp thêm phần tạo ra sự cái tên Hòn Chuông dân dã .
Những năm 1970 – 1980, 1 số ít người trẻ tuổi khỏe mạnh và liều lĩnh nhất từ những xã xung quanh Núi Bà như Cát Tiến, Cát Thành, Cát Tài …, mà hầu hết là người ở thôn Chánh Danh, xã Cát Tài ( huyện Phù Cát ), đã mang rựa, mang cuốc lội rừng đến Hòn Chuông mong đổi đời với tham vọng tìm được “ vàng Hời “ – cách gọi của dân cư về những thần thoại cổ xưa khi tìm được vàng từ những tháp hay mộ Chăm .
Vàng đâu không thấy, cũng chẳng thấy ai đổi đời nhưng câu truyện về ngôi tháp Chăm huyền bí từ từ được nhiều người biết đến hơn. Năm 1993, khi thực thi đợt khảo sát những di tích lịch sử lịch sử vẻ vang cách mạng về địa thế căn cứ của Tỉnh ủy Tỉnh Bình Định trong kháng chiến chống Mỹ, tháp Hòn Chuông lần tiên phong được đề cập chính thức trong một văn bản của chính quyền sở tại cấp tỉnh .

Chinh phục Hòn Chuông - ngọn tháp Chăm bí ẩn ngàn năm tuổi  - ảnh 2
Đống đổ nát của ngọn tháp Chăm ngàn năm tuổi

ẢNH : LÊ THANH

Và phải đến 21 năm sau – năm năm trước, Bảo tàng Tỉnh Bình Định đã đưa tháp Chăm Hòn Chuông vào website tra cứu map khảo cổ của tỉnh. Tuy nhiên, thông tin về tháp Chăm này vẫn còn rất ít do cơ quan chức năng vẫn chỉ khảo sát quanh chân Hòn Chuông và thu lượm được một số ít hiện vật như mảnh gạch, mảnh ngói mũi lá – đặc trưng cho kiến trúc Chăm cổ .
6 năm sau, dùng flycam, những cán bộ khảo cổ của Bảo tàng Tỉnh Bình Định đã tiến thêm một bước khá dài khi miêu tả khá chi tiết cụ thể hình dáng, kích cỡ, cấu trúc, chiêu thức và vật tư xây tháp … nhưng toàn bộ vẫn là nhìn qua màn hình hiển thị .

Chinh phục tháp cổ bí ẩn

Cho đến ngày 18.4.2021, nhóm khảo sát và tò mò độc lập của chúng tôi gồm 13 thành viên ( thuộc Hội Khám phá non nước Tỉnh Bình Định ) cùng 2 người dẫn đường cõng theo sợi dây cáp dài 200 m sau gần 4 giờ băng rừng vượt dốc đã đến chân núi Hòn Chuông .

Sau khi siêu thị nhà hàng, nghỉ ngơi, anh Khoa – người dẫn đường, thông tin đã tìm được đường lên tháp. Sau thủ tục tâm linh và tôn kính thắp nén nhang thơm xin phép tiền nhân, với sự trợ giúp của sợi cáp có đai bảo đảm an toàn chống rơi – thiết bị chuyên sử dụng của những “ người nhện “ chuyên vệ sinh cao ốc và được 2 người dẫn đường là Khoa và Cường hướng dẫn, 5 người trong nhóm phải mất gần 1 giờ để leo lên được thớt đá tiên phong .

Chinh phục Hòn Chuông - ngọn tháp Chăm bí ẩn ngàn năm tuổi  - ảnh 3
Cả nhóm sau khi leo lên tháp Hòn Chuông thành công xuất sắc

ẢNH : NAM HOA

Đến đây, do lối đi men theo giữa 2 thớt đá rất hẹp và thấp, có chỗ thậm chí còn chỉ hoàn toàn có thể qua được bằng cách bò thấp nên để bảo vệ bảo đảm an toàn, 4 người đã quyết định hành động không leo lên phần cao hơn .
12 giờ 30, sau nhiều nỗ lực, anh Thanh – thành viên trong nhóm và 2 người dẫn đường cũng đã lên được tới đỉnh Hòn Chuông và tận nơi sờ được vào thân tháp cổ trong tiếng hò reo cổ vũ không ngớt của cả nhóm. Tháp Chăm cổ đã thức giấc sau giấc ngủ nghìn năm .
Sau khoảng chừng gần 30 phút, mọi người xuống tháp. Anh Cường đeo túi balo mang theo 1 viên gạch còn nguyên cùng mấy mảnh vỡ lượm được trong đống đổ nát ngay chân tháp để gửi đến những nhà nghiên cứu .

Chinh phục Hòn Chuông - ngọn tháp Chăm bí ẩn ngàn năm tuổi  - ảnh 4
Cửa tháp duy nhất còn lại ở phía đông

ẢNH : LÊ THANH

Anh Thanh kể lại: diện tích toàn mặt bằng khoảng 100 – 120 m2; kích thước chân tháp khoảng 4×3 m trong đó cạnh dài là phía đông – tây, cạnh ngắn là nam – bắc. Từ nền lên đến phần mái tháp còn lại cao khoảng 3,2 m do phần đỉnh và tường phía tây tháp bị hư hại, đã bị đổ. Phía đông có cửa tháp còn tương đối nguyên vẹn hình chữ V ngược cao tầm 1,8 m. Trong lòng tháp ngổn ngang gạch đổ từ mái, tường tháp được xây bằng gạch có kích thước không đồng nhất, bề dày khoảng 70 – 80 cm.

Tháp được xây trên nền đá gốc, xung quanh tháp có nhiều đống gạch rơi vỡ đổ nát, nhất là phía tây và nam … Viên gạch Chăm mang xuống từ tháp Hòn Chuông có size 32×12 x9 cm và nặng 6 kg .
Với việc chinh phục tháp Chăm cổ Hòn Chuông, nhóm khảo sát – tò mò chúng tôi kỳ vọng giới chuyên viên về khảo cổ học, về văn hóa truyền thống và tháp Chăm sẽ sớm có những cuộc khảo sát mang đặc thù căn nguyên, chuyên nghiệp và chính quy hơn để giải thuật những huyền bí ngàn năm như : tháp Hòn Chuông được xây khi nào, xây bằng cách gì và xây để làm gì ? Bên cạnh đó, chúng tôi cũng mong ước di tích lịch sử Tháp Chăm Hòn Chuông sẽ là điểm du lịch mày mò và mạo hiểm mới đầy mê hoặc của tỉnh Tỉnh Bình Định .

You may also like

Để lại bình luận